“Thuê thám tử có phạm luật không?” là câu hỏi chúng tôi nhận được nhiều nhất trong các cuộc gọi tư vấn đầu tiên. Câu trả lời ngắn gọn: dịch vụ thám tử tư là ngành nghề kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam — nhưng không phải việc gì “thám tử” cũng được phép làm. Ranh giới nằm ở cách thu thập thông tin.
Dịch vụ thám tử tư có được phép kinh doanh không?
Có. Theo phân tích của Thư Viện Pháp Luật:
- Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (ban hành kèm Quyết định 27/2018/QĐ-TTg) có mã ngành 8030 – Dịch vụ điều tra, bao gồm hoạt động thám tử.
- Dịch vụ này không nằm trong danh mục ngành nghề cấm kinh doanh tại Điều 6 Luật Đầu tư 2020.
- Dịch vụ này cũng không thuộc danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo Phụ lục IV Luật Đầu tư 2020.
Nói cách khác, một doanh nghiệp được đăng ký kinh doanh ngành dịch vụ điều tra và cung cấp dịch vụ thám tử một cách công khai. Việc bạn thuê một đơn vị như vậy để tìm hiểu, xác minh thông tin là giao dịch dân sự bình thường.
Ranh giới pháp luật: quyền riêng tư của người khác
Điều khiến nhiều người lo lắng là thám tử thường phải tìm hiểu về một cá nhân cụ thể. Ở đây pháp luật đặt ra giới hạn rất rõ:
- Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 quy định đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ; việc thu thập, sử dụng thông tin về đời sống riêng tư của cá nhân phải được người đó đồng ý (trừ trường hợp luật có quy định khác).
- Điều 159 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội xâm phạm bí mật hoặc an toàn thư tín, điện thoại, điện tín hoặc hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác của người khác.
- Các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng ngày càng chặt chẽ, đặc biệt với việc thu thập, mua bán thông tin cá nhân trên môi trường mạng.
Thám tử được làm gì và không được làm gì?
Những việc nằm trong khuôn khổ cho phép
- Quan sát, ghi nhận hoạt động của đối tượng ở nơi công cộng (đường phố, quán xá, bãi xe…).
- Xác minh thông tin từ nguồn công khai: đăng ký doanh nghiệp, địa chỉ hoạt động thực tế, thông tin đối tượng tự công khai.
- Tìm hiểu, hỏi han từ người quen, hàng xóm, đối tác một cách tự nguyện.
- Tổng hợp, đối chiếu thông tin và lập báo cáo cho khách hàng.
Những việc bị cấm — dù khách hàng yêu cầu
- Nghe lén điện thoại, đọc trộm tin nhắn, email.
- Xâm nhập tài khoản Zalo, Facebook, email (“hack” tài khoản).
- Lén gắn thiết bị định vị, camera, máy ghi âm vào xe, nhà ở hay đồ dùng cá nhân của người khác.
- Đột nhập nơi ở, nơi làm việc; giả danh cơ quan chức năng để lấy thông tin.
- Mua bán dữ liệu cá nhân, sao kê ngân hàng, lịch sử cuộc gọi.
Cảnh báo: những quảng cáo trên mạng nhận “hack Zalo, xem tin nhắn từ xa, định vị điện thoại chỉ cần số điện thoại” hầu hết là lừa đảo lấy tiền cọc. Nếu thật sự làm được thì đó là hành vi phạm pháp, và người thuê cũng có thể bị liên lụy.
Người thuê thám tử có phải chịu trách nhiệm không?
Thuê một dịch vụ hợp pháp để xác minh thông tin bằng cách hợp pháp thì bạn không vi phạm gì. Tuy nhiên, nếu chính bạn yêu cầu hoặc biết rõ bên kia dùng thủ đoạn trái pháp luật (nghe lén, cài định vị, hack tài khoản…) mà vẫn thuê, bạn có thể phải chịu trách nhiệm liên quan tùy mức độ vi phạm. Vì vậy, một đơn vị làm nghề đàng hoàng sẽ từ chối những yêu cầu kiểu này ngay từ bước tư vấn — đó cũng là cách họ bảo vệ bạn.
Kết quả điều tra có dùng được khi giải quyết tranh chấp không?
Hình ảnh, video, thông tin thu thập bằng cách hợp pháp có thể giúp bạn nắm rõ sự thật và là cơ sở để trao đổi với luật sư khi cần giải quyết các vấn đề hôn nhân, tài sản hay tranh chấp hợp đồng. Việc tài liệu có được tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền chấp nhận làm chứng cứ hay không còn phụ thuộc vào nguồn gốc, cách thu thập và đánh giá của cơ quan giải quyết. Ngược lại, tài liệu có được từ việc nghe lén, xâm nhập trái phép không những khó được chấp nhận mà còn có thể khiến bạn gặp rắc rối.
Nếu bạn dự định dùng kết quả cho mục đích pháp lý, hãy trao đổi với luật sư từ sớm để thám tử thu thập đúng loại thông tin cần thiết. Tham khảo thêm quy trình thuê thám tử từ A–Z.
Kết luận
Thám tử tư là dịch vụ hợp pháp, nhưng chỉ khi được thực hiện bằng phương pháp hợp pháp. Hãy chọn đơn vị có đăng ký kinh doanh rõ ràng, tư vấn minh bạch và dám nói “không” với những yêu cầu vượt giới hạn. Xem thêm 8 dấu hiệu nhận biết dịch vụ thám tử lừa đảo trước khi quyết định.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý của luật sư cho từng trường hợp cụ thể.
Chưa chắc vụ việc của bạn có làm được không?
Gọi hoặc nhắn Zalo để được tư vấn miễn phí, bảo mật 100%. Chúng tôi sẽ nói rõ việc gì làm được, việc gì không.